Plan studiów "Żywienie kliniczne" - projekt

Program  nauczania dla studentów wydziałów lekarskich. IV lub V  rok studiów.

Ogólny wymiar godzin: 30, w tym:

Seminaria: 16 godz.

Ćwiczenia: 14 godz.

Zajęcia zblokowane. 5 dni x 6 godzin.

Na zakończenie zajęć zaliczenie testowe.

 

Egzamin w sesji egzaminacyjnej złożony z 2 części:

Część 1- test wielokrotnego wyboru z możliwością zamieszczenia pytań otwartych,

Część 2 – praktyczna (planowanie żywienia w oparciu o przypadki kliniczne).

Liczba punktów ECTS: 3 (1 punkt = 25 godzin pracy studenta).

 

Cel nauczania: opanowanie wiedzy z zakresu rozpoznawania i leczenia niedożywienia związanego z chorobą, zapobiegania niedożywieniu szpitalnemu i zasad żywienia klinicznego.

Efekty nauczania: po zakończeniu zajęć student posiada podstawową wiedzę i umiejętności w zakresie rozpoznawania, zapobiegania i leczenia niedożywienia, w tym niedożywienia szpitalnego, zna metody oceny stanu odżywienia i umie zastosować je w praktyce, potrafi obliczyć zapotrzebowanie pacjenta na energię, białko, podstawowe elektrolity i wodę oraz ustalić wskazania do żywienia klinicznego z wykorzystaniem doustnych suplementów pokarmowych i/lub diet przemysłowych.

Uwaga: zajęcia z przedmiotu żywienie kliniczne mogą być prowadzone wyłącznie w klinikach i/lub oddziałach posiadających odpowiednią kadrę i doświadczenie w prowadzeniu żywienia klinicznego.

 

SEMINARIA: 16 godzin (8 razy po 2 godziny)

1. Niedożywienie związane z chorobą: występowanie, rodzaje, przyczyny, następstwa. Niedożywienie jako choroba. Wpływ niedożywienia na odporność i przebieg chorób. Nieożywienie szpitalne: przyczyny, zapobieganie, leczenie. Wyniszczenie (kacheksja). Konsekwencje zdrowotne i ekonomiczne niedożywienia.

2. Zapotrzebowanie na energię (glukoza, tłuszcze), białko, wodę, elektrolity, witaminy, pierwiastki śladowe. Przyczyny i następstwa niedoborów. Metody obliczania zapotrzebowania na energię. Podstawowa i całkowita przemiana materii. Glukoneogeneza: przyczyny, cele. Katabolizm - zagrożenie czy obrona?

3. Rozpoznanie niedożywienia. Badania przesiewowe: Nutritional Risk Screening 2002 (NRS 2002), Subjective Global Assessment (SGA), Malnutrition Universal Screening Tool (MUST), Mini Nutritional Assessment (MNA) wersja skrócona i pełna, Short Nutritional Assessment Questionnaire, Nutritional Risk Index (NRI). Jak wykorzystać wskaźnik masy ciała  (Body Mass Index – BMI) w ocenie stanu odżywienia.

4. Pogłębiona ocena stanu odżywienia. Wywiad żywieniowy. Badania antropometryczne: aktualna masa ciała, idealna masa ciała, należna masa ciała, niezamierzony ubytek masy ciała. Badania biochemiczne: albuminy, morfologia, elektrolity (N a, K, Ca, Cl, Mg, P), glikemia, mocznik i kreatynina, triglicerydy, cholesterol, CRP, bilirubina, AspAT, AIAT, GLD,  ALP. Badania immunologiczne (całkowita liczba limfocytów).

Zależność pomiędzy stanem odżywienia, żywieniem drogą przewodu pokarmowego a funkcją GALT. Bilans azotowy. Wpływ ciężkiego niedożywienia na metabolizm i funkcje organizmu.

5. Metody leczenia żywieniowego. Część 1. Żywienie drogą przewodu pokarmowego (dojelitowe). Wskazania. Przeciwwskazania. Metody: wzbogacanie codziennych pokarmów przez dodatkową podaż białka i/lub składników energetycznych  (węglowodany, tłuszcze), stosowanie doustnych suplementów pokarmowych, żywienie przez zgłębnik nosowo-żołądkowy lub nosowo-jelitowy z wykorzystaniem diet dprzemysłowych. Diety przemysłowe stosowane w żywieniu dojelitowym dostępne w Polsce. Powikłania żywienia dojelitowego. Zapobieganie. Postępowanie w powikłaniach. Monitorowanie żywienia dojelitowego. Przechodzenie z żywienia dojelitowego na odżywianie normalne.

6. Metody leczenia żywieniowego. Część 2. Żywienie pozajelitowe. Wskazania. Metody. Preparaty stosowane w żywieniu pozajelitowym. Dostęp żylny. Powikłania. Zapobieganie. Postępowanie w powikłaniach. Planowanie i monitorowanie żywienia pozajelitowego. Zespół leczenia żywieniowego: skład, zadania. Żywienie wspomagające odporność. Zespół ponownego odżywienia.

7. Podstawy naukowe i zasady prowadzenia płynoterapii. Niebezpieczeństwa przedłużonej płynoterapii. Przewodnienie  i  niedowodnienie. Bilans płynów i elektrolitów. Planowanie i monitorowanie podaży dożylnej płynów krystalicznych. Wytyczne ESPEN. Planowanie dożylnej podaży płynów i żywienia u chorych z nadwagą i otyłością. Żywienie w szpitalu jako element leczenia. Znajomość wartości energetycznej i zawartości białka w dziennej racji pokarmowej jako niezbędny warunek żywienia chorych w szpitalu, bez spełnienia którego nie można ocenić stopnia pokrycia zapotrzebowania pacjenta na białko i energię ani zaplanować wspomagania żywieniowego

8. Leczenie żywieniowe w różnych sytuacjach klinicznych. Żywienie w okresie okołooperacyjnym. Żywienie chorych na nowotwory. Żywienie chorych na choroby przewlekłe  (choroby układu pokarmowego, choroby nerek, choroby układu krążenia i oddychania). Żywienie chorych po ciężkich urazach, w tym po urazach czaszkowo-mózgowych. Żywienie chorych nieprzytomnych. Wytyczne ESPEN dotyczące leczenia żywieniowego, a zwłaszcza żywienia dojelitowego.

 

ĆWICZENIA: 14 godzin (7 razy po 2 godziny). Zalecane: grupy 2 – 3 osobowe.

1. Obliczanie zapotrzebowania dobowego na białko (azot), energię (węglowodany, tłuszcze) u chorych wskazanych przez lekarza prowadzącego zajęcia. Zasady obliczania zapotrzebowania (wzór Harrisa i Benedicta), inne metody. Wartość energetyczna makroskładników odżywczych. Zalecane proporcje w planowaniu podaży. Obliczanie stopnia pokrycia zapotrzebowania na składniki odżywcze u chorych otrzymujących 2 – 3 litry płynów krystalicznych dożylnie (0,9% NaCl, płyn Ringera, płyn wieloelektrolitowy, 5% glukoza). Obliczyć zawartość Na  i K w tych płynach i porównać z zapotrzebowaniem. Zaplanować wielkość i czas podaży płynów krystalicznych u wskazanych chorych.

2. Ocena stanu odżywienia chorych wskazanych przez lekarza w oparciu o kwestionariusze NRS 2002 i SGA. Omówienie wyników. Ustalenie stopnia i rodzaju niedożywienia lub ryzyka niedożywienia. Ustalanie wskazań do wspomagania/ leczenia  żywieniowego. Obliczanie BMI  u tych samych chorych. 

3. Wspomaganie żywieniowe. Definicja. Wskazania. Planowanie wspomagania żywieniowego z wykorzystaniem doustnych suplementów pokarmowych w oparciu o konkretnych chorych leczonych w oddziale. Zasady podaży, podstawy wyboru suplementu. Sposoby zwiększania zawartości białka i energii w diecie szpitalnej opartej o produkty naturalne. 

4. Leczenie żywieniowe drogą przewodu pokarmowego  (żywienie dojelitowe). Definicja. Wskazania. Metody. Planowanie żywienia dojelitowego w oparciu o konkretnych chorych leczonych w oddziale. Podstawy wyboru diety przemysłowej i drogi żywienia: dożołądkowe, dojelitowe. Zapobieganie powikłaniom. Wytyczne ESPEN dotyczące żywienia dojelitowego. 

5. Sposoby podaży diety w zależności od umiejscowienia końca zgłębnika. Pokaz diet i sprzętu do żywienia dojelitowego. Opieka nad zgłębnikiem, podłączanie i odłączanie zestawów do żywienia dojelitowego. Obsługa pompy do podawania diet dojelitowych. Monitorowanie i ocena skuteczności żywienia u konkretnych chorych 

6. Planowanie i ocena wyników badań laboratoryjnych stosowanych w ustalaniu wskazań i monitorowaniu żywienia dojelitowego chorych żywionych w oddziale. Ciężkie niedożywienie: definicja, rozpoznanie, leczenie. Umiejętność przekazania informacji pozwalających na świadomy udział chorego w leczeniu żywieniowym i zapobieganiu  powikłaniom. Przechodzenie z żywienia przez zgłębnik na żywienie doustne. Kryteria.

7. Żywienie pozajelitowe. Przedstawienie i omówienie chorych żywionych pozajelitowo w oddziale. Wytyczne ESPEN dotyczące żywienia pozajelitowego. 45 minut.

Test zaliczeniowy 45 minut. 

Literatura:

Kłęk S: Żywienie immunomodulujące w praktyce chirurgicznej. Medycyna Praktyczna – chirurgia  2010; 4 (92): 51-58

Leczenie żywieniowe w chirurgii. Medycyna Praktyczna – chirurgia. Wydanie specjalne 1/2006

Żywienie enteralne.  Medycyna Praktyczna. Wydanie specjalne 7/2008

Leczenie żywieniowe w praktyce klinicznej. Medycyna Praktyczna – chirurgia. Wydanie specjalne  1/2012

Pertkiewicz M., Korta T.,  Książyk J i wsp:  Standardy żywienia  pozajelitowego i żywienia dojelitowego.   Wydawnictwo Lekarskie  PZWL , Warszawa 2005

Rogulska A: Postępowanie dietetyczne w niedożywieniu. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa  2010

Sobotka L (red): Podstawy żywienia klinicznego. Redakcja naukowa wydania polskiego: T. Korta., M. Łyszkowska.  Wydawnictwo Lekarskie PZWL , Warszawa  2007

Szczygieł B., Pawłowski W,. Słodkowski M: Żywienie w chirurgii. W: Podstawy  chirurgii. J.  Szmidt., J. Kużdżał  (red).  Wyd. Medycyna Praktyczna . Kraków 2009 Wydanie  2. Tom 1., str 261 -  290

Szczygieł B: Niedożywienie u chorych na raka przełyku. Nowotwory 2010; 60: 436 – 441

Szczygieł B (red): Niedożywienie związane z chorobą. Tom 1. Występowanie. Rozpoznanie.  Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2011

Szczygieł B (red): Niedożywienie związane z chorobą. Tom 2. Zapobieganie. Leczenie.  Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2012.

Szczygieł B., Ukleja A., Wójcik Z:  Jak rozpoznać i leczyć niedożywienie związane z chorobą?  Kieszonkowy poradnik dla lekarzy, pielęgniarek, położnych i dietetyków.   Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2012. NUTRICIA

 

Proponowany plan zajęć zblokowanych:

Dzień 1. Poniedziałek: Seminarium 1 i 2. - Ćwiczenie 1

Dzień 2. Wtorek: Seminarium 3 i 4. - Ćwiczenie 2

Dzień 3. Środa: Seminarium 5 i 6. - Ćwiczenie 3

Dzień 4. Czwartek: Seminarium 7. - Ćwiczenie 4 i 5

Dzień 5. Piątek: Seminarium 8. - Ćwiczenie 6 i 7

                          

TEST ZALICZENIOWY

 

Opracowanie projektu:  Zarząd PTŻPDiM wraz z prof. B. Szczygłem

 

Warszawa, 18. 03. 2013 r.

Uwaga: Nowa polityka prywatności i plików Cookies: W celu zapewnienia maksymalnej wygody korzystania z naszej strony stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisywane. Użytkownik ma możliwość samodzielnej zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce internetowej. Szczegółowe informację znajdują się w zakładce Polityka Cookies.

Akceptuję cookies na tej stronie.

Więcej informacji na temat plików cookies